Patlamadan Korunma Dokümanı

“Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması” hakkındaki yönetmelik kapsamında

  • Patlamaların önlenmesi ve patlamadan korunma
  • Patlama riskinin değerlendirilmesi
  • İşyerinin güvenli hale getirilmesi ve koordinasyonun sağlanması”
  • İşverenin yükümlülüğündedir.

Patlayıcı ortam oluşma ihtimali ve bu ortamın kalıcılığı, Statik elektrik de dâhil tutuşturucu kaynakların bulunma, aktif ve etkili hale gelme ihtimalleri, İşyerinde bulunan tesis, kullanılan maddeler, prosesler ile bunların muhtemel karşılıklı etkileşimleri,Olabilecek patlama etkisinin büyüklüğü, pParlama veya patlama riski değerlendirilirken patlayıcı ortamların oluşabileceği yerlere açık olan veya açılabilen yerler de dikkate alınarak bir bütün olarak değerlendirilir.

İşyerlerinde oluşabilecek patlayıcı ortamların tehlikelerinden çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak amacıyla hazırlanan Patlamadan korunma dokümanı saha tecrübesi olan uzmanlarımız tarafından hazırlanmaktadır.

 

Parlamadan Korunma Dokümanın Hazırlanması

 

30 Nisan 2013 Tahinde Resmi Gazetede Yayımlanan Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik esas alınarak hazırlanan Patlamadan Korunma Dokümanı İşyerlerinde oluşabilecek patlayıcı ortamların tehlikelerinden çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak amacıyla hazırlanan dokümandır.

 

Patlamadan korunma dokümanı hazırlanmasını çalışan sayısı, yapılan iş, kullanılan kimyasallar, kullanılan kimyasalların miktarı, kullanılan kimyasalların parlama ve patlama değerlerini ele alarak bu kriterler de yapılan ön fizibilite değerlendirmesinden sonra 3 bölüme ayırmaktayız.

Ayırdığımız bu bölümler sırası ile

1.      Küçük ölçekli işletmeler

2.      Orta ölçekli işletmeler

3.      Büyük ölçekli işletmelerdir

 

1.      Küçük Ölçekli İşletmeler:   Küçük ölçekli işletmeler olarak sınıflandırarak hazırladığımız patlamadan korunma dokümanını kapsayan çalışmamıza basit örnekler vererek tanımlayalım.

İşletmelerde kimyasallar ile yapılan çalışmada kimyasal alanın kullanım hacmi ve miktarı baz alınarak oluşturabileceği riskler göz önüne alınarak çalışana ve ya çevresine ciddi zararlar vermeyecek işletmeler olarak nitelendirmekteyiz. Buna en güzel örnek oto sanayilerinde zaman zaman yapılan lokal boyamalardır.  Küçük miktarlarda kullanılan kimyasal ile  gün içerisinde veya haftanın bir günü bir iki saat yapılan lokal boyama işleridir. Buna benzer sürekliliği olmayan gün veya haftanın belirli bir gününde 1-2 saati aşmayan işleri kapsamaktadır. Örnekleri çoğaltmak istersek mobilya atölyeleri,  küçük matbaalar, fabrikaların içinde lokal olarak kullanılan küçük basınçlı kutularda bulunan kimyasallar olarak ele alır patlamadan korunma dokümanını da buna göre hazırlarız.  Bu tarz işletmelerin patlamadan korunma dokümanının hazırlanması 3 iş gününde tamamlanmaktadır.

 

2.      Orta Ölçekli İşletmeler: Patlamadan Korunma Dokümanının hazırlanmasında orta ölçekli işletmeler olarak sınıflandırdığımız işletmeler, çalışma alanlarında kimyasalların sürekli kullanılması yani kimyasal işlemin işletmenin ayrılmaz parçası ise orta ölçekli işletmeler kapsamında değerlendirmekte bu sınıflandırma nezdinde patlamadan korunma dokümanı hazırlama çalışması yapmaktayız.

Aklınızda şekillenmesi için birkaç örnek ile anlatalım.  Bir işletmenin patlamadan korunda dokümanı hazırlanmasındaki ele aldığımız kriterleri hatırlayacak (çalışan sayısı, yapılan iş, kullanılan kimyasallar, kullanılan kimyasalların miktarı, kullanılan kimyasalların parlama ve patlama değerleri ) olur isek sürekli yapılan bir boyama işletmesini ele alalım. İşletmemizin üretim aşamasında sürekli boyama yapılıyor ise veya kimyasallar ile sürekli yapıştırma, kutulama, akışkan sıvı boşaldıktan sonra paketleme yapılıyor ise parlayıcı ve patlayıcı ortama maruz kalan çalışan sayısını arttırmakta hem işletme çalışanları için hem de işletme çevresi için risk oluşturmaktadır. İşletme olarak örnekleyecek olur isek, otomobil fabrikaları,  deri fabrikaları,  tekstil fabrikaları kısaca üretim hattında sürekli kimyasalın kullanıldığı işletmeler olarak düşünebiliriz. Bu işletmeler kapsamında özen ile ele alınması gereken işletmeler ise toz patlaması riski olan işletmelerdir. Şeker fabrikaları, un fabrikaları, kırma,  öğütme yapan işletmeler ve buna benzer üretim işleminde toz ve sis oluşturan işletmeler özele ele alınmaktadır.  Orta ölçekli işletmelerin patlamadan korunma dokümanı ön fizibilite çalışması yapıldıktan sonra en erken 10 gün içinde hazırlanarak teslimlim edilmektedir.

 

3.      Büyük Ölçekli İşletmeler:Patlamadan Korunma Dokumanın hazırlanmasında büyük ölçekli işletmeler olarak sınıflandırdığımız işletmeler, üretimi ve hizmeti sadece kimyasal madde olan işletmelerdir.  Toz patlamalarında ise maden ocakları olarak sınıflandırılır.

Patlamadan korunma dokümanında sınıflandırdığımız büyük ölçekli işletmeler herkesin aklına gelebileceği gibi rafineriler, termik santraller, benzin istasyonları, boya üretim fabrikaları, parlayıcı ve patlayıcı kimyasallar ile üretim yapan Havai fişek fabrikaları, askeri mühimmat üretimi yapan işletmeler, kimyasal depolama yapan liman işletmeleri ve buna benzer işletmelerdir.  Bu tarz işletmelerin parlamadan korunma dokümanı fizibilite çalışması yapıldıktan sonra en erken bir ay sonra hazırlanarak teslim edilmektedir.

 

Patlamadan korunma dokumanı hazırlama işi,  iş güvenliği alanında hazırlanan en riskli dokümandır. Ayrıca işletmeler için de hazırlanması için alınan hizmettin kimden veya kimlerden aldığının önemi de bir o kadar hazırlayanlar kadar önemlidir.

Hazırlanan dokumanda bilimsel hesaplamalar gerçekçi ele alınmaz ise sonrasında yapılan tespitler neticesinde yaşanan kazanın faturası hem patlamadan korunma dokümanını hazırlayana aynı zamanda hazırlanması için hizmet alınan kişi ve kuruma onay veren kişi sorumlu tutulmaktadır.

Patlamadan korunma dokümanının hazırlanmış olması olası riskleri ortadan kaldırmamaktadır. Bu durum için en önemli nokta patlamadan korunma dokümanının kimlerin hazırladığı, alınması gereken önlemler ile parlama ve patlama riskinin nasıl ortadan kaldırıldığıdır.  Bunun için çok ciddi çalışma yapılarak bilimsel olarak kimyasal hesaplamalar yapılmalı, çıkan sonuçlara göre önlemler alınmalıdır.